Κυριακή, 20 Μαΐου 2018

από τη γή προς τον ουρανό


Κοίταξε το βέλος της Μητρόπολης [του Παρισιού]
που ορθωνόταν αλαζονικό από τη γή προς τον ουρανό,
όχι σαν αίνος μα σαν πρόκληση του ανθρώπου στον Ύψιστο...*

[...] Τής μιλούσε ασταμάτητα για τη γοητεία που ασκούσαν επάνω του οι οριζόντιες γραμμές: πως τα μεγάλα επίπεδα ουρανού και γής στο Λινκολνσάϊρ σήμαιναν γι’ αυτόν την αιωνιότητα της θέλησης. Το ίδιο όπως οι κυρτές νορμανδικές αψίδες της εκκλησίας, έτσι όπως επαναλαμβάνονταν, σήμαιναν τα πεισματωμένα άλματα της επίμονης ανθρώπινης ψυχής, χωρίς κανείς να ξέρει πού οδηγούν. Κι όλα αυτά σε αντίθεση με τις κατακόρυφες γραμμές και τις γοτθικές καμάρες οι οποίες έλεγες υψώνονταν προς τα ουράνια, άγγιζαν την έκσταση και χάνονταν στη θεϊκή απεραντοσύνη [...]

Ντέϊβιντ Χέρμπερτ Ρίτσαρντς Λώρενς (1885-1930), Γιοί και εραστές [1912-1912;] (μυθιστόρημα, μτφρ. Γιούρι Κοβαλένκο, έκδ. Καστανιώτης, Αθήνα 1993, σ. 237).

-----
* Το motto εκ του Μ. Καραγάτση, Η μεγάλη χίμαιρα (έκδ. Εστία, Αθήνα 1985, σ. 10).

Τρίτη, 15 Μαΐου 2018

εν τοις χειρογράφοις Μακρυγιάννη...




Παντελής Μπουκάλας, "Στο κάστρο της Αθήνας και στον κάμπο της", αρθρογραφών στην Κυριακάτικη Καθημερινή της 01.04.2018.

Πέμπτη, 10 Μαΐου 2018

ίχνη τουρκοκρατίας


Εκεί ήτο η Παλαιά Αγορά. [...] το Τζαμίον, ζώσαν ανάμνησιν της παλαιάς πόλεως, και στρατώνα των ανδρών της μουσικής. Από όλους τους καλλιτέχνας, τους μουσικούς αγαπώ περισσότερον. Είναι πολύ καλά παιδιά, καθώς λέγουν οι Γάλλοι.

Τώρα δεν ηξεύρω πλέον εις τί χρησιμεύει το Τζαμίον. Ποτέ δεν ζητώ πληροφορίας. [...]

*

Όλα ταύτα ίχνη της Τουρκοκρατίας. Ήκουσα ότι οι Τούρκοι των Αθηνών ήσαν πολύ καλοί και φρόνιμοι άνθρωποι. Ωμίλουν ελληνιστί. Επονούσαν τον τόπον. Όσοι επέζησαν μετά την Ανεξαρτησίαν, και ηναγκάσθησαν από τας προλήψεις της φυλής των να φύγουν, έχυσαν πύρινα δάκρυα. Επώλησαν πλείστα κτήματα αντί εκατοντάδων τινών γροσίων. Άλλοι τα άφησαν έρημα, διά να τα καταλάβουν οι ημέτεροι Αθηναίοι.

Εκ των προμάχων της Ακροπόλεως ολίγοι εζήτησαν ή έλαβον μισθούς και βαθμούς. Επροτίμησαν ως πρακτικοί άνθρωποι, προβλέποντες την υπερτίμησιν των γαιών, ν’ αποκτήσουν περιουσίας. Τον καιρόν εκείνον, εις τας πολιτικάς δίκας, το Άλφα και το Ωμέγα της διαδικασίας ήτο η διά μαρτύρων απόδειξις. Όσοι των Αθηναίων ήσαν νηφάλιοι, και τοιούτοι ήσαν πλείστοι, έσπευδον να επωφεληθώσιν. Οι λοιποί ελάμβανον έν ή περισσότερα σβάντσικα και ηγόραζον την ευθυμίαν εις τα υπόγεια της Αγοράς και της Πλάκας. Κατά τον τρόπον τούτον εσχηματίσθησαν πολλαί περιουσίαι, και πλείστοι απέθανον επί της ψάθης.

Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, Αι Αθήναι ως ανατολική πόλις (1896) -γενναίο απόσπασμα!.


Σάββατο, 5 Μαΐου 2018

γοργόνες που η μια στην άλλη τραγουδούν...


Κάποτε μερικές λέξεις πονούσαν.
Σκανδάλιζαν, προκαλούσαν αντιδράσεις.
Κάποτε η ευπρέπεια της συμπεριφοράς ήταν μέρος
της κοινωνικής συνθήκης και η γλώσσα συμμετείχε
ενεργά στην τήρησή της. Ανήκω στη γενιά αυτή που πρώτη,
αν δεν κάνω λάθος, ταύτισε την ευπρέπεια με την υποκρισία
και την απρέπεια, ή την αμέλεια της συμπεριφοράς
με την απελευθέρωση των ηθών της.*

[...]

Να χτενίσω τα μαλλιά μου πίσω; Να δαγκώσω ένα ροδάκινο τολμώ;
Άσπρα φανελένια παντελόνια θα φορώ, και στην αμμουδιά θα περπατώ.
Έχω ακούσει τις γοργόνες όταν η μια στην άλλη τραγουδούν.

Ένα τραγούδι για μένα δεν θα πούν.

Τίς είδα πέρα στ' ανοιχτά, αναβάτες των κυμάτων
Να χτενίζουνε την άσπρη κόμη των αφρών που ανεμίζει
Όταν λευκά και μελανά ο αγέρας τα νερά σκορπίζει.

Με κορίτσια του πελάγου που 'χουν πλέξει στα μαλλιά φύκια κόκκινα και καστανά
Μέσα στις θαλασσινές σπηλιές ξεχνιόμαστε
Ώσπου φωνές ανθρώπων μάς ξυπνούν, και βυθιζόμαστε.


T.S. Eliot, Το ερωτικό τραγούδι του Τζ. Άλφρεδ Προύφροκ (μτφρ. Άλκης Άβερμπαχ, έκδ. Κουκούτσι, Αθήνα 2017, σ. 33 – στίχοι 122-131). Μιά ίσως ατυχής εν πολλοίς απόδοσις.

----- 
* Το motto ολίγος Τάκης Θεοδωρόπουλος, “Η τυραννία της χυδαιότητας”, εν Καθημερινή σχολιάζοντας την επικαιρότητα της 07.01.2018.

Τρίτη, 1 Μαΐου 2018

έρως ανθηρός


69. Δυό χιλιάδες χρόνια μετά τη γέννηση του θεού της αγάπης, αφού έτσι μετράμε, κάθε χρόνος θα είναι ανθηρός ή δεν θα υπάρξει: Ανθηρός έρως είναι η ζωή!

Ανθηρός, παραπλανητικός, αφού η αγάπη είναι περιπλανώμενος θεός.

Χρηστική, αφού το μόνο μέτρο της αγάπης είναι να αγαπάς χωρίς μέτρο.

Από τον πόθο γεννιέται η αγάπη, είναι η σκληρότητα και το καθημερινό της θαύμα.

Αλλά η αγάπη είναι ικανή για δυό πιο μεγάλα ακόμα θαύματα, και πιο σπάνια:

να γεννά τον πόθο εκεί που δεν θα μπορούσε ποτέ να γεννηθεί μόνος του· και
να μην υπακούει στον πόθο εκεί που δεν πρέπει να νικήσει.

*

48. Το περπάτημα σε ψηλά τακούνια κυρτώνει τους γοφούς και κάνει τους γλουτούς να στρογγυλεύουν θαυμάσια. Ηδονικότατα κυρίως για όποιον τούς κοιτά, αλλά και για όποιον το κάνει, και νοιώθει να τεντώνονται και να παίζουν οι μύες μέχρι την κοιλότητα στη μέση της πλάτης.

Αν ταυτόχρονα σφίγγεις τους κοιλιακούς, τότε το άνθος, τεντωμένο από όλες τις πλευρές από τις φυσικές ζώνες του σώματος, ξυπνά και απολαμβάνει κάθε βήμα σαν ελαφριά διείσδυση. Σφιγμένα καλά γύρω του, τα πέταλα του άνθους μου ανταλλάσσουν φιλιά γύρω από την καρδιά του στόχου του, σε όλη τη διάρκεια των περιπάτων μου.

Αλίνα Ρεγές, Το ημερολόγιο του άνθους μου (μτφρ. Άν. Δαμιανίδη, έκδ. Ποταμός, Αθήνα 2008, σσ. 57, 42).

Παρασκευή, 27 Απριλίου 2018

ενδιαίτημα κοράκων


Ο Τελεσφόρος, ως γινώσκομεν εξ επιγραφών,
ελατρεύετο εν Επιδαύρω και εκαλείτο
σωτήρ, αλεξίπονος και επήκοος.*

[...] μέλη του εν Αθήναις Γερμανικού αρχαιολογικού Ινστιτούτου, επισκεψάμενοι τα Τρίκκαλα εν έτει 1892, ουδέν ηδυνήθησαν να εύρωσιν, ουδέ να υποθώσι πού ακριβώς έκειτο το Ασκληπιείον, μόνον εντός της σημερινής πόλεως εύρον τα εξής πήλινα αντικείμενα· ειδώλιον Τελεσφόρου, αλέκτορα πήλινον, και βρέφος εσπαργανωμένον, ασφαλή τεκμήρια της υπάρξεως εν Τρίκκη του Ασκληπιείου. [...]

[...] νομίζουσι δε ότι το ιερόν ζητητέον παρά την προ 20 ετών καείσαν και ήδη ανοικοδομηθείσαν Μητρόπολιν, όπου παρά την αριστεράν όχθην του ποταμού [Ληθαίου] κείνται δύο εκ μαρμαρίνων πλακών βρύσεις, αίτινες κοινώς Γούρναι καλούνται. Η γνώμη τούτων φαίνεται πιθανωτέρα, διότι παρά τας Γούρνας σώζονται αρχαία ερείπια, η δε πέριξ θέσις είναι θαυμασία και κατάλληλος δι' Ασκληπιείον.

Έτι δε, επειδή ο Επιδαύριος Ίσυλλος αναφέρει ότι υπήρχεν εν Τρίκκη άδυτον, εις ό κατήρχοντο οι μέλλοντες να λάβωσι την ίασιν, και βωμός, εφ’ ού έπρεπε να προσενέγκη προηγουμένως θυσίας ο μέλλων να καταβή εις το εκεί άδυτον του Ασκληπιού, ήκασαν ότι το άδυτον τούτο έκειτο περίπου εν τω μεταξύ της Μητροπόλεως, του όπισθεν αυτής κειμένου Σχολείου, και των μεσημβρινών κλιτύων του Φρουρίου χώρω. [...]

*

Επί του Φρουρίου, επί της ανατολικομεσημβρινής αυτού άκρας, σώζεται υψηλός πύργος λιθόκτιστος των χρόνων της Τουρκοκρατίας, εφ' ού υπήρχε μέγα ωρολόγιον. Ο γραφικός ούτος πύργος υπέρκειται της πόλεως και είναι ορατός εκ μακράς αποστάσεως, σήμερον δε ερημωθείς χρησιμεύει μόνον ως ενδιαίτημα κοράκων.

Π. Καστριώτης, Ανασκαφαί εν Θεσσαλία. Το εν Τρίκκη Ασκληπιείον (έκδ. Ευστρατίου, Εν Αθήναις 1903, επανέκδ. Πελασγός, Αθήνα 2002, σσ. 14, 15-16, 44).

-----
* Το motto εκ του ιδίου (ό.π., σ. 14, σημ. 31).